Merhaba Değerli Okuyucular

Bugünkü sağlık köşemizde; tarihi çok eskiye dayanan büyüklerimizin ZEYREK diye adlandırdığı KETEN TOHUMUNU ele alacağız.

 Arkeolojik çalışmalar Mezopotamya da 7 bin yıl önce keten tarımı yapıldığını, mısırda mezar odalarını yiyecek olarak keten tohumu konulduğunu, mezar duvarlarında ketenin işlenişini gösteren resimler olduğunu göstermiştir.  Mısırda ilaç olarak ise milattan önce 2500 yıllarında kullanılmaya başlanılmıştır.

Tevrat ta keten tohumu ve çorbası diyet yiyeceği olarak geçer. Bitkiyi Avrupa’da öksürük ilacı olarak ilk Theokhrast kullanmıştır. Hildegard tohumunu lapa olarak kullanmıştır. Matthiolus içten veren, dıştan sirke ile karıştırarak burun kanaması ve nezle için, KNEİPP ( ünlü herbalist) sindirim organlarındaki sancıları dindirici olarak önermiştir. Madaus, tohumunun halk arasında gözdeki yabancı maddeleri çıkarmakta kullanıldığını, safra kesesi taşlarında, böbrek koliklerinde, iltihaplı böbrek, böbrek havuzcuğu ve idrar torbası sancılarında, sancı dindirici olduğunu yazmıştır.

Ketenin Ülkemizde de tarımı yapılmaktadır. Keten tohumundan elde edilen bezir yağı, yıllarca İnebolu, Kastamonu ve bazı yörelerde yemekteki yağ olarak kullanılmıştır. Hatta keten yağı havada çabuk kuruduğu için, boyacılıkta dahi kullanılır. Bitkinin sapından keten ip elde edilip, sağlıklı keten elbiseleri üretilir. Keten bezinden yapılmış çarşafa yatmak, ketenden mamül iç çamaşırı giymenin böbrek taşı oluşumunun engelleyici etkisi vardır. 

OMEGA-3 (n-3) yağ asitleri içeren besinler, sağlığımız açısından önemini belgeleyen araştırma sonuçları arttıkça, beslenme uzmanları doktorlar ve tüketicilerin, balık yağ ve keten tohumuna ilgileri arttı. Bu ürünlere yönelişin artmasındaki diğer önemli unsurda, vücudumuzun üretemediği omega-3 (n-3) yağ asitlerinin mutlaka dışarıdan besin yoluyla alınmasının gerekliliğinden kaynaklanıyor.

Batıda fırıncılık sektörü, tüketicinin talebini karşılamak üzere karışık tahıl ekmeklerine öğütülmüş keten tohumu ekleme yoluna gitmiştir. Bu uygulama ile keten tohumu içinde bulunan etken maddelerden (Omega-3, lif protein, potasyum, mağnezyum vb) hem daha iyi yararlanma hem de gıda olarak ihtiyaca yönelik tüketilmektedir.

Sizlerde mutfakta keten tohumunu el altında bulundurarak onu öğütülmüş halde, salatalarınıza, yoğurdunuza, fırında yaptığınız hamur içlerine katabilir, pilavdan çorbalara, tatlılardan tuzlulara, her yemeğinizde kullanabilirsiniz. Günlük 2 bin kcalye eş değer besin tüketen bir insan için günde bir çorba kaşığı öğütülmüş keten tohumu kullanımı omega-3 (n-3) yağ asitleri kullanımı açısından yeterli katkıyı sağlayacaktır.

KETEN TOHUMU İÇERİSİNDEKİ ETKEN MADDELER:
ÇOKLU DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİ: yüksek oranda bulunur.

TEKLİ DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİ: düşük oranda bulunur.

LİF: yüksek oranda bulunur. ( bağırsak sağlığı ve sindirim sistemi için gerekli olan etken madde)

POTASYUM: Bol: miktarda bulunur.

 MAĞNEZYUM: az miktarda bulunur.

Ayrıca DEMİR – BAKIR – ÇİNKO – E VİTAMİNİ vardır

LİGNANLARCA ZENGİNDİR. Lignanlar: bir çeşit bitkisel östrojendir ve beslenme uzmanları tarafından sıklıkla önerilir. Lignanlar, hormonlara bağlı kanser türlerinde (göğüs, prostat vb) üreme hormonlarına müdahale ederek kansere karşı koruma yapar. Tümör hücrelerinin büyümesini engeller. 

Keten tohumunda bulunan lignanlar birer doğal serm dir. (östrojeni seçerek alan modulatörler) ;östrojen kullanımının zararlarından korurken tüm diğer olumlu etkilerinden de yararlanmayı sağlar. Örneğin; östrojenin kemiklerde bağlantı kurup büyümeyi sağlamasına izin verirken, hasar verebileceği göğüs ve rahim içi gibi hassas bölgelere girmesine izin vermezler. Fazladan bir hücre büyümesi olmadığında kanser riski azalır.

İçeriği LİFİN yaklaşık 2/3 suda çözünemeyen, geri kalanı ise çözünen Lif özelliğini taşır. Suda çözünmeyen Lifler dışkı yoğunluğunu arttırarak (aynı zamanda dışkılama kolaylığı, tuvalete çıkma kolaylaştırıcı, dışkı yoğunluğunu arttırıcı) bağırsak geçiş zamanını azaltarak kabızlığı önleyici, bağırsakları yumuşatıcı etki yaparlar.

Suda çözünür Lifler ise (muculage zamkı / sakızı) kan şekeri seviyesini korumada ve kolesterol seviyesini düşürmede etkilidir.

İçerinde bulunan alfa-linolenik asit (n-3 yağ asitlerinin en önemli üyesi) açısından besinlerin en zenginidir. Alfa-linolenik asitin bir kısmı vücutta uzun zincir n-3 yağ asitleri EPA ve DHA’ yağ dönüşürler ki bunlar iyi kolesterolü yükseltir. Yüksek tabsiyonu düşürücü etki yapar kanın pırtılaşma eğilimini azaltır plazma trigliserit düzeyini, aritmi riskini azaltır. Dolayısıyla alfa-linolenik asitin koroner kalp hastalığı riskinin azalttığı da tespit edilmiştir.

KETEN TOHUMUN FAYDALARI:

MİDE- BAĞIRSAK SORUNLARINA KARŞI İYİ GELİR: mide ülserine bağırsak iltihabına, kolitine sindirim sistemi tahrişlerine iyi gelir.

KABIZLIK: sindirimi hızlandırır, dışarı çıkma ihtiyacını kolaylaştırdığı ve gaitayı (dışkı) çoğalttığı için çok iyi gelir.

BÖBREK TAŞI- İLTİHABI VE MESANE İLTİHABINA iyi gelir.

BRONŞİT- NEZLE VE ÖKSÜRÜĞE karşı faydalıdır.

KEMİKLERİ GÜÇLENDİRİR: özellikle menopoza döneminde faydalıdır. Menopoza bağlı şikayetleri hafifletir.

KALP DAMAR HASTALIKLARINDAN korur.

KOLESTEROL VE ŞEKER seviyesini dengeler.

YÜKSEK TANSİYONU düşürür.   

SİNİR SİSTEMİNİ güçlendirir.

HAFIZAYA VE KONSANTRASYON BOZUKLUĞUNA karşı iyi gelir.

Yaşlanmaya bağlı dikkat dağınıklığına karşı iyi gelir.

ŞİŞLİK VE YARADA: haricen lapası iyi gelir ve iltihabı temizler.

ROMATİZMA hastalıkları önler.

NASIRLARDA-SEDEF VE EKZAMADA lapa kompres şeklinde uygulanır.

KIRIŞIKLIK VE ÇİLLERDE: ıhlamur çiçeği ile birlikte kaynatılır ılıyınca içindeki sümüksü madde (lapası) madde çıkarılır çillere masaj yapılır.

ÇIBAN VE YANIKTA: keten tohumu öğütülüp kaynatılıp sümüksü maddesi çıban ve yara üzerine pansuman yapılır.

AKÇİĞER VE BAĞORSAK VEREMİ- DALAK ŞİŞLİĞİ VE KAN TÜKÜRMEDE: 10’ar gr. Öğütülmüş keten tohumu bal ile macun yapılıp 30 ila 40 gün sabahları aç karnına yenilir.

AFRODİZYAK (cinsel güç): Bal ve karabiber keten tohumu macun yapılıp yenilirse cinsel gücü tahrik eder arttırır.

ZAYIFLATICI: özelliği vardır. Tokluk hissi uyandırarak kişinin daha az yemek yemesine neden olur. Günde 2 silme yemek kaşığı aç karnına sabah akşam alınabilir.

Yaklaşık 10 bin yıldır gıda olarak kullanılan keten bitkisi etkili bir gençlik, sağlık ve güzellik kaynağı. Keten tohumunu hayatınıza sokun. Keten tohumunda neredeyse yok yok. Uzmanlar sıvı şeklinde salataların üzerine serpiştirerek veya günde bir çorba kaşığı şeklinde tüketmeyi öneriyor.

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KURALLAR

*Dahili (yeme içme) için kullanılacaksa mutlaka öğütülerek (unu) kullanılmalı. Çünkü kendisi mide ve bağırsağı çizebilir.

*Harici (dıştan) kullanılacaksa kaynatılıp ılıyınca sümüksü maddesi kompres veya pansuman yapılmalı.

*Kullanılacak unu (öğütülmüşü) taze olmalıdır ki etki gücü yüksek olsun.

*Günde en fazla 2 silme yemek kaşığı idealdir.

*Uzun süre kullanımda dozaj azaltılır ve 6 ay geçmemelidir.  

Bir sonraki bitkisel sağlık köşemizde KIRKKİLİT bitkisi ile devam edip buluşmak üzere sağlıcakla kalın.

KAYNAKÇALAR:

Şifalı bitkiler ansiklopedisi Oktay METE

Şifalı bitkiler ansiklopedisi Arif PAMUK

50 mucize bitki herbalist Atabay Güveloğlu

Tabiat eczanesi Mustafa ÖZER